Test ADHD (DIVA-5)

Podstawa metodologiczna i interpretacja wyniku

Narzędzie zostało opracowane na podstawie aktualnych kryteriów diagnostycznych ADHD zawartych w DSM-5 oraz struktury wywiadu klinicznego DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) stosowanego w diagnostyce osób dorosłych.

Część główna testu obejmuje wszystkie kluczowe objawy ADHD (9 objawów nieuwagi oraz 9 objawów nadruchliwości i impulsywności) oceniane oddzielnie dla dorosłości i dzieciństwa.

Logika oceny części głównej opiera się na progach stosowanych w DSM-5 i DIVA-5.

Dla okresu dorosłości analizowana jest liczba spełnionych objawów (≥5 w domenie nieuwagi lub nadruchliwości/impulsywności), natomiast dla dzieciństwa oceniane jest występowanie objawów we wcześniejszym okresie rozwojowym oraz ich wpływ na funkcjonowanie.

Poza rdzeniem DIVA-5 test zawiera dodatkowe moduły interpretacyjne, które nie są częścią kryteriów diagnostycznych ADHD, lecz pomagają w różnicowaniu możliwego tła objawów oraz kontekstu ich występowania.

Celem tych pytań jest sprawdzenie, czy trudności z koncentracją, organizacją i regulacją uwagi mogą mieć:

• charakter bardziej niezależny i zgodny z obrazem ADHD,
• być wtórne do innych czynników, takich jak przeciążenie, napięcie, zaburzenia snu czy obniżony nastrój.

Cel kliniczny: ocenić, czy objawy uwagi i organizacji mogą być wtórne do przeciążenia, lęku lub obniżonego nastroju, czy też mają bardziej niezależny charakter i wpisują się w wzorzec ADHD.

Sposób liczenia

• Skala Likerta 0–4 (nigdy -> bardzo często)
• Wynik liczony jako ważona średnia, następnie normalizacja do zakresu 0–100
• Jeśli liczba odpowiedzi w domenie < 50% → wynik oznaczany jako brak wniosków (null)
• Porównanie domen wskazujących na objawy wtórne do ADHD oraz bardziej niezależne

Wyniki tych modułów nie zmieniają wyniku rdzenia DIVA-5, lecz stanowią dodatkową warstwę interpretacyjną.

Sposób generowania wyniku testu

Wynik nie jest prostym zsumowaniem odpowiedzi. Interpretacja powstaje poprzez analizę wzorców odpowiedzi oraz relacji pomiędzy poszczególnymi domenami.

• analizę wzorców odpowiedzi (np. czy obniżony nastrój pojawia się wtórnie do przeciążenia związanego z ADHD)
• porównanie domen wskazujących na objawy wtórne i bardziej niezależne
• generowanie flag interpretacyjnych (np. wysoki wynik DIVA-5 wraz z nasilonym wzorcem wtórnego przeciążenia lub nastroju)

Podstawy merytoryczne

• Rdzeń objawowy opiera się na DIVA-5 i kryteriach DSM-5.
• Moduły dodatkowe bazują na klinicznej logice różnicowania oraz analizie wzorców funkcjonowania, a nie na pełnych standaryzowanych kwestionariuszach diagnostycznych.

Narzędzie zostało zaprojektowane jako przesiewowe narzędzie wspomagające ocenę kliniczną (pre-assessment) i nie stanowi samodzielnej diagnozy medycznej.